مفهوم جامع نمونه و روشهاي نمونه گيري

نگارش یافته توسط مدير محتواي ايران پژوهان مجموعه:

در یک تحقیق همیشه میسر نیست که کل آزمودنیxadهای یک جامعه را مورد بررسی قرار دهیم چرا که ممکن است از نظر زمان، منابع مالی، منابع انسانی و... محدودیتxadهایی موجود باشد و امکان بررسی همه جامعه موجود نباشد؛ لذا باید جزئی از آزمودنیxadها را به گونهxadای که نماینده معقولی برای کل آزمودنیxadهای آن جامعه باشند، انتخاب نموده و نتایج بررسی روی آنها را به کل جامعه تعمیم داد. البته با توجه به وجود خطا در این عمل، لازم است میزان خطا را نیز محاسبه و اعلام نماییم.

ویژگیxadهای جامعه از قبیل µ (میانگین جامعه)، σ (انحراف معیار جامعه) و ²σ (واریانس جامعه) به عنوان پارامترهای جامعه مطرح هستند. به عبارت دیگر هر خصوصیت عددی یک جامعه را پارامتر آن جامعه گویند. و آمارهxad ویژگی و خصوصیت نمونه است. آمارهxadهای تمایل به مرکز، پراکندگی و سایر آمارهxadهای نمونه مورد بررسی، به عنوان تقریبی از پارامترهای تمایل به مرکز و پراکندگی و سایر پارامترهای جامعه محسوب میxadشود. بدین لحاظ یافتهxadهای نمونه به جامعه تعمیم داده میxadشود. به عبارت دیگر، آمارهxadهای نمونه به عنوان برآوردهایی از پارامترهای جامعه مورد استفاده قرار میxadگیرد. شکل زیر رابطۀ بین جامعه و نمونه را نشان میxadدهد.

مزایای نمونه xadگیری

دلایل استفاده از نمونهxadگیری به جای سرشماری جامعه نسبتاً واضح و روشن است. در بررسی تحقیقاتی که درگیر صدها یا حتی هزاران عضو هستند، جمعxadآوری اطلاعات یا آزمودن هر عضو میxadتواند به طور علمی غیرممکن باشد. حتی اگر موارد ذکر شده ممکن باشد، زمان، هزینه و سایر منابع انسانی مانع عمدهxadای بر سر راه پژوهش هستند. احتمالاً بررسی یک نمونه، به جای کل جامعه گاهی اوقات منجر به نتایجی میxadشود که از روائی بالاتری برخوردار است زیرا اساساً در این حالت خستگی کمتری وجود خواهد داشت و بنابراین در جمعxadآوری اطلاعات خطاهای کمتری صورت میxadگیرد، خصوصاً زمانی که اعضای جامعه زیادند. در برخی موارد، استفاده از کل جامعه برای آگاهی یا آزمودن چیزی ناممکن است. برای مثال در آزمون عمر یک دسته از لامپxadها، اگر مجبور باشیم هر لامپ تولیدی را بسوزانیم، چیزی برای فروش نخواهد ماند. به طور خلاصه میxadتوان گفت نمونهxadگیری دارای مزیتxadهای زیر میxadباشد:

1- هزینه کمتر

2- زمان کمتر، سرعت بیشتر

3- دقت بیشتر در اجرا

4- به علت محفوظ ماندن واحدهای جامعه یا تخریب نشدن آنها

طرحxadهای نمونهxad گیری

بسته به نوع جامعه آماری میxadتوان از روشxadهای مختلفی برای نمونهxadگیری استفاده نمود. به طور کلی دو نوع طرح نمونهxadگیری وجود دارد: نمونهxadگیری تصادفی و غیر تصادفی. در نمونهxadگیری تصادفی، اعضای جامعه به عنوان آزمودنیxadهای نمونۀ منتخب، از شانس و احتمال یکسانی برخوردارند. در نمونهxadگیری غیرتصادفی، اعضای جامعه به عنوان آزمودنیxadهای نمونه منتخب، از شانس و احتمال یکسانی برای انتخاب شدن برخوردار نیستند. طرحxadهای نمونهxadگیری تصادفی وقتی استفاده میxadشوند که نماینده (معرّف) بودن نمونه به خاطر اهداف تعمیمxadپذیری حائز اهمیت است. وقتی که زمان یا سایر عوامل، نسبت به تعمیمxadپذیری از اهمیت بسیار زیادتری برخوردار میxadشوند، عموماً نمونهxadگیری غیرتصادفی استفاده میxadشود. هر کدام از این دو طرح اصلی، استراتژیxadهای نمونهxadگیری مختلفی دارند. بسته به میزان تعمیمxadپذیری مورد نظر، فراهم بودن زمان و سایر منابع و هدفی که پژوهش به دنبال آن است، انواع مختلفی از طرحxadهای نمونهxadگیری تصادفی و غیرتصادفی انتخاب خواهند شد. در ادامه این جلسه انواع مختلف این طرحxadها معرفی خواهند شد:

1- نمونه xadگیری تصادفی

نمونهxadگیری تصادفی میxadتواند ماهیتاً نامحدود (یا نمونهxadگیری تصادفی ساده) یا محدود (نمونهxadگیری تصادفی پیچیده) باشند.

1-1- نمونه xadگیری تصادفی ساده یا نامحدود

در طرح نمونهxadگیری تصادفی نامحدود، که عموماً به نمونهxadگیری تصادفی ساده مشهور است، هر عضوی در جامعه برای انتخاب شدن به عنوان یک آزمودنی از شانس مساوی و معین برخوردار است به طوری که انتخاب هیچ عضوی در انتخاب عضو بعدی مؤثر نباشد. به عبارت دیگر هر آزمودنی به طور مستقل از سایر آزمودنیxadها، شانس انتخاب شدن برابر دارد. احتمال انتخاب شدن هر عضو عبارت است که:

برای انتخاب نمونه به شیوه تصادفی ساده چندین روش وجود دارد: قرعهxadکشی نام اعضا، انتخاب رندومی آزمودنیxadها از روی شماره آنها در لیست، استفاده از جدول اعداد تصادفی، استفاده از ترتیب مضربxadها.

از جمله مزیتxadهای این طرح این است که از حداقل تورش برخوردار است و دارای بیشترین قدرت و تعمیمxadپذیری است. این فرآیند معایبی نیز دارد، پُرزحمت و هزینهxadبر است، و علاوه بر این ممکن است همیشه یک فهرست تازه و بهxadروز از اعضای جامعۀ آماری در دست نباشد.

1-2- نمونهxad گیری تصادفی پیچیده یا محدود

به جای طرح نمونهxadگیری تصادفی ساده، چندین طرح نمونهxadگیری تصادفی پیچیده میxadتواند مورد استفاده قرار گیرد. این شیوه نمونهxadگیری تصادفی نوعی طرح جایگزین پایا و بعضاً کارآمدتری نسبت به طرح نمونهxadگیری نامحدود که مورد بحث قرار گرفت، ارائه میxadدهند. چون اطلاعاتی که میxadتواند برای یک حجم نمونهxadگیری معین با استفاده از برخی شیوهxadهای نمونهxadگیری تصادفی پیچیده به دست آید نسبت به استفاده و به کارگیری طرح نمونهxadگیری تصادفی ساده بیشتر است، لذا کارائی آن بیشتر میxadباشد. اکنون پنج طرح از طرحxadهای نمونهxadگیری تصادفی پیچیده که بیشتر متداولxadاند را مورد بحث قرار میxadدهیم:

1-2-1- نمونهxad گیری سیستماتیک

هر گاه تعداد آزمودنیxadهای یک جامعه آماری بزرگ باشد، انجام نمونهxadگیری تصادفی ساده ممکن است با مشکل مواجه شود. در چنین مواقعی برای انتخاب نمونه از روش نمونهxadگیری تصادفی سیستماتیک یا نظامxadدار استفاده میxadشود.

در این روش ابتدا ضریب a را به شیوۀ زیر به دست میxadآوریم:

سپس از بین آزمودنیxadهای شماره 1 تا a یکی را به طور تصادفی انتخاب میxadکنیم. فرض کنید شماره آزمودنی انتخاب شده b باشد، آنگاه آزمودنیxadهای بعدی به شیوۀ زیر انتخاب میxadشوند:

b+a , b+2a , b+3a , …

این کار را تا انتخاب n اُمین فرد نمونه ادامه میxadدهیم. به این ترتیب به طور سریع و ساده به n آزمودنی نمونه دست میxadیابیم به طوری که آنها از اول تا آخر فهرست پراکندهxadاند.

برای مثال اگر بخواهیم یک نمونۀ 35 واحدی از یک آپارتمان 260 واحدی انتخاب کنیم باید:

7= [7.43] = [35 ÷ 260] a =

حال به طور تصادفی عددی را از بین 1 تا 7 انتخاب میxadکنیم، اگر فرضاً عدد 5 را برگزیدیم از عدد 5 اعداد را هفت تا هفت تا میxadشماریم تا کل 35 واحد انتخاب شود، یعنی اولین واحد، آپارتمان شماره 5 خواهد بود، دومین واحد آپارتمان شماره 12= (7+5) خواهد بود، سومین واحد آپارتمان شماره 19= (7+12) خواهد بود و به این ترتیب شمارش میxadکنیم تا 35 واحد نمونه کامل شود.

مسئلهxadای که محقق باید در طرح نمونهxadگیری تصادفی از آن آگاه باشد، احتمال ایجاد نوعی تورش در نمونه است. برای مثال فرض کنید که پنجمین خانه اتفاقاً در نبش ساختمان باشد و واحدهایی که بعد از شمارش هفت تا هفت تا انتخاب میxadشوند نیز در نبش ساختمان باشند. اگر کانون پژوهش در این مطالعه کنترل آلودگی صوتی برای ساکنانی باشد که عایقxadبندی مناسب را به کار میxadبرند، در این صورت ساکنان خانهxadهای نبشی نسبت به خانهxadهایی که بین دو ساختمان قرار دارند احتمالاً آنxadقدر در معرض سروصدا نخواهند بود. بنابراین وقتی از ساکنان واحدهای نبشی آپارتمان، اطلاعاتی در مورد سطح آلودگی صوتی به دست
میxadآوریم، محققxad ممککن است اطلاعاتی را که جمعxadآوری کرده دچار نوعی تورش باشد. احتمال استخراج یافتهxadهای ناصحیح از چنین اطلاعاتی بسیار بالاست. بنابراین، در نمونهxadگیری سیستماتیک زمینه برای ایجاد تورش وجود دارد و محقق باید طرحxadهای خود را به دقت مورد توجه قرار دهد و مطمئن شود که طرح نمونهxadگیری سیستماتیک برای بررسی مناسب است و این کار را قبل از اخذ تصمیم در مورد استفاده از آن انجام دهد.

1-2-2- نمونه xadگیری تصادفی طبقهxad ای

اگرچه نمونهxadگیری به برآورد پارامترهای جامعه کمک میxadکند، ولی ممکن است گروهxadهای فرعی معینی از اعضاء در جامعه وجود داشته باشند که انتظار رود در مورد یک مطالعه مورد توجه محقق، پارامترهای مختلفی داشته باشند. به عبارت دیگر هر گاه آزمودنیxadهای جامعه از نظر برخی خصوصیات همگون نباشند و بتوان آنها را در طبقات مختلف گروهxadبندی کرد، نمونهxadگیری باید طوری انجام شود که به نسبت افراد هر طبقه در جامعه، همان نسبت در نمونه نیز انتخاب شود.

برای مثال، برای پژوهشی که مدیر بخش منابع انسانی علاقهxadمند به ارزیابی میزان نیازهای آموزشی کارکنان است، کل سازمان، جامعه پژوهش را تشکیل خواهد داد. امّا میزان کیفیت و فشردگی آموزش مورد نیاز مدیران ارشد، مدیران سطح پایینxadتر، سرپرستان، تحلیلxadگران رایانه، کارکنان دفتری و غیره برای هر گروه، متفاوت خواهد بود. آگاهی از انواع تفاوتxadهایی که وجود دارد در ایجاد برنامهxadهای آموزشی سودمند و مفید در سازمان کمک خواهد کرد. به این دلیل، اطلاعات باید به شیوهxadای جمعxadآوری شود که به ارزیابی نیازهای هر سطح از گروهxadهای فرعی در جامعه بتواند کمک کند. در این صورت واحد تجزیه و تحلیل میxadتواند سطح هر گروه باشد.

فرآیند نمونهxadگیری تصادفی طبقهxadای همانxadطور که از نامش پیداست، متضمن فرآیندی از تشکیل طبقات و تجزیه آنهاست که به وسیله انتخاب تصادفی آزمودنی از هر طبقه دنبال میxadشود. در این نمونهxadگیری ابتدا جامعه به گروهxadهای ناسازگاری که در بطن پژوهش مناسب، مرتبط و بامعنا هستند، تقسیم میxadشوند. بدون پیش گرفتن شیوه نمونهxadگیری تصادفی طبقهxadای، یافتن تفاوتxadها در پارامترهای گروهxadهای فرعی درون یک جامعه نمیxadتواند ممکن باشد.

طبقهxadبندی نوعی طرح نمونهxadگیری کارآمد در پژوهش است؛ یعنی، طبقهxadبندی، اطلاعات بیشتری در مورد حجم نمونه معینی فراهم میxadکند. طبقهxadبندی باید خطوطی را دنبال کند که با پرسشxadهای پژوهش متناسب باشند. برای مثال اگر ترجیحات مشتری را برای یک محصول مورد بررسی قرار میxadدهیم، طبقهxadبندی جامعه میxadتواند بر اساس حوزهxadهای جغرافیایی، بخشxadهای بازار، سن مصرفxadکننده، جنسیت مصرفxadکننده، یا ترکیبxadهای مختلفی از این موارد صورت گیرد. روش طبقهxadبندی، میزان همگنی را در هر طبقه و ناهمگنی را بین طبقات نشان میxadدهد. به عبارت دیگر، اختلافxadها و تفاوتxadهای بین گروهxadها بیشتر از تفاوتxadهای درون گروهxad خواهد بود.

وقتی جامعه به شیوهxadهای صحیحی طبقهxadبندی گردید، نمونهxadای از اعضای هر طبقه میxadتواند با استفاده از نمونهxadگیری تصادفی ساده یا نمونهxadگیری سیستماتیک، استخراج شود. آزمودنیxadهای استخراجی از هر طبقه میxadتواند نسبت به تعداد عناصر در هر طبقه متناسب یا نامتناسب باشد. برای مثال جدول زیر توجه نمایید.

در این مثال از مجموع 710 نفر اعضای جامعه آماری یک نمونه 142 نفری برای پژوهش نیاز است. اگر محقق بر مبنای درصد نمونه (20% =710÷142) از هر طبقه به تناسب دست به انتخاب بزند، نمونهxadگیری تصادفی طبقهxadای متناسب انجام داده است. در برخی موقعیتxadها مانند موقعیت بالا، محققان ممکن است گاهی اوقات نگران این باشند که به دست آوردن اطلاعات فقط از 2 مدیر عالی و 6 مدیر میانی نمیxadتواند معرف پاسخxadهای این دو گروه باشد.xad با حفظ اندازه یا حجم نمونه، اکنون تعداد آزمودنیxadها در هر طبقه تغییر خواهند کرد. بر اساس عقیده و نظر محقق با رعایت تعداد کل اعضای نمونه، در هر طبقه تعداد اعضایی که نماینده مناسبی از آن طبقه باشد تعیین میxadشود. این نوع نمونهxadگیری در این شرایط میxadتواند مناسبxadتر و نماینده بهتری نسبت به طرح نمونهxadگیری قبلی باشد.

تصمیمxadگیری در مورد نمونهxadگیری که دارای تناسب خاصی نیست وقتی گرفته میxadشود که برخی از طبقات بسیار کوچک و برخی دیگر بسیار بزرگند، یا وقتی که نسبت به تغییرپذیری ویژگیxadها درون یک طبقه خاصی که تعداد بیشتری در نمونه جای خواهند گرفت، نوعی شک و تردید وجود داشته باشد و یا محدودیتxadهای زمان و هزینه وجود داشته باشد.

1-2-3- نمونهxadگیری تصادفی خوشهxadای

در نمونهxadگیری خوشهxadای، گروهxadها یا خوشهxadهایی از اعضا، از گروهxadهایی که بین اعضای آنها نوعی عدمxadتجانس وجود دارد، برای مطالعه انتخاب میxadشوند. این نمونهxadگیری به دو شیوه انجام میxadشود:

الف) نمونهxad گیری خوشهxadای تکxad مرحله xadای

جامعه به خوشهxadها یا گروهxadهای مناسب تقسیم میxadشود و آزمودنیxadهای نمونه، به صورت تصادفی از تعدادی خوشهxadها یا گروهxadxadهای مورد نیاز، انتخاب میxadشوند و همۀ عناصر از خوشهxadای که به صورت تصادفی انتخاب شده است مورد بررسی قرار میxadگیرند.

ب)نمونهxad گیری خوشهxad ای چندمرحلهxad ای

ابتدا از خوشهxadها یا گروهxadهای جامعه، نمونهxadای اولیه به شیوه تصادفی استخراج میxadکنیم؛ سپس از بین این خوشهxadها بار دیگر نمونهxadای ثانویه تصادفی انتخاب میxadکنیم و اینکار را تا زمانی که مرحله نهایی این سطح برسیم انجام میxadدهیم. آنگاه در آخر نمونهxadای خواهیم داشت که از هر واحدی، عضوی در آن وجود دارد.

یکی از انتقادهای وارده بر نمونهxadگیری خوشهxadای این است که ممکن است انتخاب مضاعف اعضاء در چندین خوشه، اتفاق بیxadافتد. اگرچه این شیوه کم هزینه است اما از نوعی کارائی در دقت و اطمینان در نتایج برخوردار نیست.

1-2-4- نمونهxad گیری ناحیه xadای

زمانی که پژوهش به جوامع آماری در حوزهxadهای جغرافیائی معین نظیر بخشxadها، مجموعهxadهای شهری یا مرزهای خاصی در یک محل مربوط میxadشود، نمونهxadگیری ناحیهxadای مورد استفاده قرار میxadگیرند. نمونهxadگیری ناحیهxadای، شکلی از نمونهxadگیری خوشهxadای در یک ناحیه است. نمونهxadگیری از نیازهای مصرفxadکنندگان قبل از راهxadاندازی یک فروشگاه، در بخش خاصی از شهر میxadتواند مستلزم نمونهxadگیری ناحیهxadای باشد. نمونهxadگیری ناحیهxadای نسبت به سایر طرحxadهای نمونهxadگیری تصادفی کمxadهزینهxadتر است و متکی به یک چارچوب جمعیتی نیست. نقشه یک شهر که مجموعهxadهای شهر را نشان میxadدهد دربرگیرنده اطلاعات کافی است که به محقق اجازه میxadدهد یک گروه نمونه از بلوک بگیرد و اطلاعاتی از ساکنین هر بلوک کسب کند.

1-2-5- نمونهxad گیری مضاعف

زمانی که برای جمعxadآوری برخی اطلاعات اولیه موردنظر، نمونهxadای از یک جامعه مورد استفاده قرار میxadگیرد و بعداً نمونهxadای فرعی از این نمونه مقدماتی، برای بررسی موضوع به تفصیل مورد استفاده واقع میxadشود، چنین طرح نمونهxadگیری، نمونهxadگیری مضاعف نامیده میxadشود. برای مثال یک مصاحبۀ منظم، ممکن است نشان دهد که یک گروه فرعی از پاسخxadدهندگان، در مورد مشکلات و مسائل سازمان اطلاعات بیشتری دارد. این پاسخxadدهندگان ممکن است برای بار دوم با پرسشxadهای جدیدی مورد مصاحبه قرار گیرند. این پژوهش نوعی شیوه نمونهxadگیری مضاعف اختیار کرده است.

2- نمونهxad گیری غیرتصادفی

در طرحxadهای نمونهxadگیری تصادفی، عناصر یا اعضا درون جامعه از هیچxadگونه احتمال مساوی انتخاب شدن به عنوان آزمودنیxadهای نمونه برخوردار نیستند. این بدین معناست که یافتهxadهای حاصل از بررسی نمونه،
نمیxadتواند بااطمینان، به جامعه تعمیم داده شود. در عین حال، محققان ممکن است در برخی موارد نیاز به تعمیمxadپذیری نداشته باشند و فقط قصد بدست آوردن برخی اطلاعات مقدماتی به شیوهxadای سریع و کمxadهزینه داشت باشند. در چنین مواردی آنها میxadتوانند به نمونهxadگیری غیرتصادفی متوسل شوند. برخی از طرحxadهای نمونهxadگیری غیرتصادفی نسبت به برخی دیگر قابلیت اعتماد بیشتری دارند و رهنمودهای مهمی برای کسب اطلاعات مفید در مورد جامعه میxadتوانند ارائه دهند.

2-1- نمونهxad گیری غیرتصادفی ساده (دردسترس)

همانxadطور که از نامش پیداست، نمونهxadگیری ساده متضمن جمعxadآوری اطلاعات از اعضاء جامعه است که این اعضاء جهت فراهم آوردن اطلاعات به راحتی در دسترس هستند. برای مثال اگر در مرکز خریدی از خریداران خواسته شود آنهایی که تمایل دارند برای مصاحبه در مورد برتری کالای الف نسبت به ب به مکان خاصی در گوشه مرکز خرید مراجعه کنند و آنگاه با این افراد مصاحبه صورت گیرد، این نمونه xadگیری را نمونهxad گیری دردسترس میxadگویند.

2-2- نمونهxad گیری غیرتصادفی هدفمند (از پیش تعیین شده)

به جای به دست آوردن اطلاعات از کسانی که به راحتی در دسترس قرار می گیرند، گاهی اوقات ممکن است ضرورت یابد که اطلاعاتی از افراد یا گروهxadهای خاصی به دست آوریم، یعنی انواع خاصی از افراد که قادر به ارائه اطلاعات مورد نظر ما هستند، زیرا آنها تنها افرادیxadاند که میxadتوانند چنین اطلاعاتی ارائه دهند یا با برخی از معیارهایی که محقق تدوین کرده مطابقت دارند. چنین نوعی از طرحxadهای نمونهxadگیری، نمونهxadگیری هدفمند نامیده میxadشود و دو نوع عمدۀ آن عبارتند از نمونهxadگیری قضاوتی و سهمیهxadای که در ذیل تشریح خواهند شد.

2-2-1- نمونه xadگیری قضاوتی

در این نوع نمونهxadگیری، افرادی برای نمونه انتخاب میxadشوند که برای ارائه اطلاعات مورد نیاز در بهترین موقعیت قرار دارند. برای مثال، اگر محققی میxadخواهد بداند چگونه زنان به پستxadهای مدیریت عالی دست میxadیابند، تنها افرادی که میxadتوانند اطلاعات دست اول در این مورد به وی بدهند مدیران زنی هستند که در پستxadهای ریاست، معاونت و سطوح عالی مدیریت اجرائی در سازمانxadها، قرار دارند. از این افراد، انتظار
میxadرود به خاطر دارا بودن تجربه و گذراندن فرآیندهای مختلف، از دانش تخصصی برخوردار بوده و قادر به ارائه اطلاعاتی به محقق باشند. بنابراین، طرح نمونهxadگیری قضاوتی هنگامی مورد استفاده قرار میxadگیرد که طبقۀ محدودی از افراد دارای اطلاعاتxadاند که محقق در جستجوی آنهاست. در چنین مواردی، هر نوع نمونهxadگیری تصادفی از میان بخش مختلفی از افراد، بیxadهدف و بیxadفایده است. اگرچه نمونهxadگیری قضاوتی ممکن است تعمیمxadپذیری یافتهxadها را به علت این که، نمونهxadای از افراد متخصص که به راحتی در دسترس هستند، مورد استفاده قرار دادهxadایم، کاهش دهد، ولی این شیوه تنها شیوه نمونهxadگیری است که میxadتوان برای به دست آوردن اطلاعاتی که لازم است از افراد خاصی که دارای علم و دانش مربوط هستند و میxadتوانند اطلاعات مورد نظر را ارائه دهند، مورد استفاده قرار داد.

2-2-2- نمونه xadگیری سهمیه xadای

نمونهxadگیری سهمیهxadای شکلی از نمونهxadگیری طبقهxadای متناسب است که در آن، نسبت از قبل تعیین شدۀ افراد از گروهxadهای مختلف نمونهxadگیری میxadشوند اما این بار بر مبنای نوعی نمونهxadگیری ساده یا دردسترس صورت
میxadگیرد. بیxadشک، این نمونه ممکن است نمایندۀ کلی جامعه نباشد؛ بنابراین، تعمیمxadپذیری یافتهxadها محدود میxadشود. در عین حال، چون این نوع نمونهxadگیری مستلزم تلاش کمتر، هزینه کمتر و زمان کمتری است، برای برخی از تحقیقات جذاب است.

اهمیت طرح نمونه xadگیری و اندازه نمونه

اگر طرح نمونهxadگیری مناسب، مورد استفاده قرار نگیرد، صرف یک حجم نمونه بزرگ اجازه نخواهد داد که یافتهxadها به جامعه تعمیم داده شود. همینxadطور، اگر حجم نمونه برای سطح اطمینان و دقت مورد انتظار کافی نباشد، هیچ طرح نمونهxadگیری پیشرفته نمیxadتواند برای محقق در تحقق اهداف بررسی مفید باشد. بنابراین، در اتخاذ تصمیمات، برای مثال راجع به نمونهxadگیری باید هم طرح نمونهxadگیری و هم حجم نمونه مد نظر قرار گیرند. در عین حال اگر حجم نمونه بسیار زیاد باشد، میxadتواند مشکلxadزا باشد و زمینه مساعدی برای دچار شدن به خطای نوع دوم را ایجاد کند. به عبارت دیگر، یافتهxadهای پژوهش خود را میxadپذیریم در حالی که باید آنها را رد کرده باشیم. به عبارت دیگر، وقتی نمونه بسیار بزرگ است و حتی روابط در سطوح معنیxadدار ضعیف است یقین پیدا میxadکنیم که این روابط معنیxadدار در نمونه در مورد جامعه واقعاً صادق است، در حالی که واقعیت دلالت بر آن دارد که چنین چیزی ممکن نیست. بنابراین نه اندازه بزرگ و نه اندازه کوچک به پروژهxadهای پژوهشی کمک چندانی نمیxadکنند.

به طور کلی قواعد زیر را برای تعیین حجم نمونه میxadتوان به کار برد:

1. برای بیشتر تحقیقات، حجم نمونه بزرگتر از 30 و کمتر از 500 مناسب است.
2. در جاهایی که نمونهxadها باید به نمونهxadهای فرعی تقسیم شوند، حداقل حجم نمونه برای هر طبقه 30 عضو ضروری است.
3. در تحقیقات چندمتغیره، حجم نمونه باید چند برابر (ترجیحاً 10 برابر) و به بزرگی تعداد متغیرها در پژوهش باشند.
4. برای پژوهشxadهای تجربی ساده با کنترلxadهای آزمایشی شدید (زوجxadهای جفت شده) پژوهش موفق با نمونهxadهای دارای حجم 10 تا 20 نیز میسر است.